Newcastle upon Tyne (łac. Pons Aeli) – miasto wWielkiej Brytanii (Anglia) nad rzeką Tyne, w pobliżu jej ujścia do Morza Północnego w hrabstwie metropolitalnym Tyne and Wear. Ośrodek przemysłu stoczniowego, także przemysłu maszynowego, elektrotechnicznego, chemicznego, wydobycie węgla kamiennego. Siedziba klubu piłkarskiego Football League Championship, Newcastle United F.C.
Badania archeologiczne udowodniły istnienie prehistorycznych osad ludzkich przy ujściu rzeki Tyne, jednakże historia Newcastle znana jest od czasów panowania cesarza Hadriana. Za jego rządów (I w.n.e.) wybudowano Mur Hadriana, stanowiący granicę Imperium rzymskiego. W owym czasie powstał też warowny obóz i pierwszy most nad rzeką Tyne. W 1080 roku Robert II Krótkoudy, syn Wilhelma Zdobywcy, wzniósł tu drewniany zamek, od którego pochodzi nazwa miasta. W średniowieczu pełnił on funkcję obronną, strzegąc ujścia rzeki. Budowla stanowiła również główną bazę wypraw przeciwko Szkocji. W XII wieku drewnianą konstrukcję The Castle zastąpiono kamienną. Była to solidna forteca z charakterystycznymiwieżyczkami. W wiekach średnich uruchomiono w Newcastle port wywozowy, nastąpił również rozwój wydobycia węgla kamiennego. Jednakże swe "złote czasy" miasto miało dopiero przed sobą. Renesansprzemysłu wydobywczego nastąpił w XIV wieku, kiedy to eksploatacja i eksport węgla osiągały imponujące rozmiary. W XIX wieku następował dalszy rozwój, charakteryzujący się powstaniemprzemysłu maszynowego i stalowego. Powstała tu wówczas jedna z największych na świecie stoczni okrętowych. Dobrze prosperująca baza stoczniowa przeobraziła się z czasem w wielki kompleks przemysłowy. W ostatnich dziesięcioleciach przemysł stoczniowy podupadł, co przełożyło się na wzrost bezrobocia. Obecnie miasto zatraca swój robotniczy charakter, wzrosło znaczenie przemysłu elektronicznego i maszynowego.
W centrum Newcastle dominują budynki XIX-wieczne, często wzniesione w stylu klasycystycznym. Sporo jest także budynków posiadających znacznie dłuższą historię. Są to przede wszystkim kościoły (katedra z XIV, XV w.) i średniowieczny zamek (Blake Gate XIII w.). Symbolem Newcastle, jest wielki zielony most Tyne Bridge, będący pierwowzorem Mostu Portowego w Sydney. Łukowa konstrukcja z 1928 roku wykonana ze stali ma rozpiętość 162 metrów i jest najdłuższym tego typu mostem na Wyspach Brytyjskich. Z architektonicznego punktu widzenia ciekawe pozostają fasady kamienic przy ulicyGrey Street. Natomiast pochodzący z połowy XIX wieku budynek dworca kolejowego, uważany jest za jeden z okazalszych w północnej Anglii.
